Tự bao giờ, đêm thơ Nguyên tiêu đã trở thành một lễ hội truyền thống ở Phú Yên. Đó là một hội thơ rất độc đáo và khó có nơi nào sánh được. Nó có lý do để nảy sinh và tồn tại lâu dài trên đất Phú Yên vì đây là một trong những tỉnh có phong trào sáng tác văn nghệ rất mạnh ở miền Trung hiện nay.

Kể từ khi hình thành năm 1980, hội thơ đã được tổ chức ở nhiều địa điểm nhưng cuối cùng chọn điểm lý tưởng nhất là trên sân Tháp Nhạn. Một vị trí tuyệt vời, có thể nhìn bao quát khung cảnh đồng bằng Tuy Hòa, hội đủ các dạng địa hình: núi, sông, đồng, biển. Ta đứng giữa thành phố mà có cảm giác như đứng giữa núi rừng, có thể nhìn thấy nông dân cày ruộng, ngư dân đánh cá... Nói chung, du khách đến đây có thể nhìn thấy toàn bộ diện mạo của đất và người Phú Yên. Đứng bên tháp Nhạn giữa thời công nghiệp hóa, ta vẫn nghe vang vọng dư âm của ngàn xưa dân tộc. Vẻ đẹp đất trời, hồn thiêng sông núi đã tụ lại đây, dòng người trăm ngả hội về đây làm nên một vẻ đẹp vừa trang trọng vừa lãng mạn của những đêm trăng rằm tháp cổ. Chẳng nơi đâu có thể xây dựng một lễ hội thơ lý tưởng như ở nơi này.

Tiếng lành đồn xa, mỗi năm, đến hẹn lại lên, các thi nhân bốn phương tụ về. Từ Huế, Bình Định vào, từ Sài Gòn, Khánh Hòa ra, từ Tây Nguyên xuống... Tiếng đồn đêm thơ trên núi Nhạn Tuy Hòa bay ra Hà Nội. Năm 2003, Hội nhà văn Việt Nam đã lấy đêm nguyêu tiêu để làm ngày thơ Việt Nam. Từ đó, các tỉnh đều có tổ chức hội thơ nguyên tiêu nhưng nhiều văn nghệ sĩ các tỉnh lân cận vẫn thích đến Tuy Hòa hơn vì nơi đây có "không gian thơ" (ở một vài nơi, thơ được đọc trong phòng kín có máy lạnh nên Nàng thơ ngại không muốn vào). Có thể thấy tiếng lòng say mê của các văn nghệ sĩ trước tháp cổ qua các bài giới thiệu trong đêm thơ hoặc qua tập Nguyên tiêu do Hội VHNT xuất bản hằng năm.

Ở miền Bắc, có rất nhiều lễ hội truyền thống tồn tại hàng nghìn năm, dù đi đâu, sống ở đâu, tới ngày hội làng, hội dân tộc, người ta vẫn nô nức kéo về. Phú Yên là vùng đất mới, ít lễ hội hơn, đặc biệt là vùng Tuy Hòa, cho nên hội thơ Nguyên tiêu mặc dù mới hình thành nhưng đã sớm gây sự chú ý của người dân. Đi chơi tết, ta cũng thường nghe câu hỏi xã giao là sắp tới có dự đêm thơ nguyên tiêu không ? Tới rằm tháng giêng, người ta náo nức lên núi Nhạn, cả gia đình cùng đi, bạn bè rủ nhau đi, nhiều cặp trai gái hẹn hò gặp nhau đêm hội trăng rằm. Người ta tới nghe thơ cũng có, gặp gỡ chuyện trò riêng tư cũng nhiều. Nói chung đủ lý do, đông vui như hội.

Nhiều Việt kiều về Phú Yên ăn tết cũng nấn ná sau rằm mới đi. Nhiều người từ Sài Gòn về ăn tết cũng đợi sau nguyên tiêu mới vào mặc dù có vô số công việc làm ăn đang chờ. Thậm chí có văn nghệ sĩ, vì lý do công việc, đã vào Sài Gòn sớm nhưng tới rằm lại quay ra. Không phải để đọc thơ mà chỉ để đắm mình trong bầu không khí nên thơ ở quê nhà một đêm rằm rồi sáng mai tất bật đón xe trở vào bon chen nơi đất khách xô bồ. Lại có người, không có dịp về Phú Yên tham dự nên đã thiết kế một "không gian thơ nguyên tiêu" trong quán cà phê của mình... Gọi là để quảng bá "đặc sản" Phú Yên và để thỏa lòng nhung nhớ quê hương.

Từ lâu, đêm thơ nguyên tiêu đã trở thành nỗi nhớ trong lòng rất nhiều người dân Phú Yên và thi hữu gần xa...

 PHẠM NGỌC HIỀN