Buổi sớm ngày 26 tháng 2 năm 2012 có một kỷ niệm đẹp đối với tôi. Đó là lần đầu tiên tôi tham gia buổi sinh hoạt cùng câu lạc bộ Thơ Haiku Việt - TP.HCM. Nhiều cảm xúc đan xen nhau cứ nối tiếp theo từng dòng, từng dòng suy nghĩ. Tôi vừa được gặp mới nhiều bậc tiền bối như thầy Lưu Đức Trung, chú Vũ Tam Huề, chú Viễn Giao, chú Lưu Trọng Bình, thầy Đông Tùng, cô Xuân Hảo, chị Nhã Trúc, chị Nở, chị Nga... lại vừa được gặp gỡ các thầy cô cũ như cô Kim Thanh, thầy Lâm Vinh... khiến cho lòng tôi không khỏi thấy có chút ấm áp vương vương theo làn gió Xuân nhè nhẹ.
Tại buổi họp thơ, lần lượt tôi được nghe các thầy cô, các chú, các chị bình luận về thơ Haiku và ít nhiều chạm đến những lý luận về vấn đề nên hay không chuyện làm thơ Haiku Việt có vần? Mọi người phát biểu sôi nổi, không khí học thuật hứng khởi, khiến cho chất thi ca xúng xính trong tôi cũng muốn nói lên xúc cảm của mình...
Thế là tôi mạnh dạn nói về những tiếng vọng của thơ Haiku trong những bài thơ hôm ấy mà mọi người đem ra bình phẩm.
Thầy Trung viết:
"Mái nhà dột
Mưa xuân rơi
Tiếng khóc trong đêm"
Tiếng khóc hờn tủi của cảnh nghèo lọt qua khe dột nơi mái nhà bấu víu vào từng tiếng mưa rơi. Nó như bật lên tiếng vọng kéo ta về những miền quê xa xôi lắm. Mà nơi đó có biết bao cảnh hàn vi chực chờ mong mỏi niềm hạnh phúc.
Cũng với sự đồng cảm với những số phận bất hạnh trong cuộc sống, cô Xuân Hảo có bài:
"Tiếng đàn bầu
Đồng xu rơi
Vọng về đâu?"
Câu hỏi day dứt, cứa vào từng xúc cảm của độc giả. Đã bao lần chiều đông giá lạnh, ta ngang qua ngã năm, ngã bảy của thành phố muôn màu, ta thấy đôi ba người cầm ống tiêu, ống sáo thổi mãi, thổi mãi để xin chút bố thí của cuộc đời. Nhưng đã bao lần, ta bớt chút thời gian và tiền bạc để ban chút ấm lòng? Hay vì ta ngại dừng xe? Hay vì ta lo âu bị gian lừa, dối gạt? Để khi nghe tiếng đồng xu rơi trong thơ cô, để khi nghe câu hỏi xoáy lòng trong thơ cô, ta chợt thấy vọng đâu đây những niềm dằn vặt rất vội. Rồi tự trấn an, còn biết hối lòng là còn biết thiên lương, lần sau nhất quyết sẽ dừng nơi hành khất sẻ chia chút tình người bé nhỏ...
Và tôi lại cuốn vào tiếng vọng trong thơ chú Viễn Giao:
"Đồng khuya vắng
Ếch gọi bầy
Bóng sao lay"
Thanh âm "gọi bầy" của những chú ếch giữa đồng vắng đã khiến những "bóng sao lay" lay trên bầu trời kia hay đã khiến lòng thi nhân trầm ngâm suy tư nên dòng thơ trác tuyệt? Phải chăng đêm ấy nhà thơ trằn trọc khó ngủ? Phải chăng một vệt ký ức quê hương hiện về trong nhà thơ với thấp thoáng của canh khuya thao thức? Hẳn là mỗi bạn đọc thơ sẽ nghiệm riêng cho mình những câu trả lời ưng ý.
Hôm ấy, cô Phượng Nhi bận việc không đi họp giao lưu được. Nhưng cô cũng đã kịp gửi về câu lạc bộ mười bông hoa thơ tâm đắc. Trong số đó, tôi bị mê huyền vào tiếng vọng hư thực trong bài thứ 5 của cô:
"Tiếng thanh vút cao
Nốt trầm tương tư
Thực hư tình mộng?"
Vẫn thanh âm. Vẫn lời hỏi. Song lời thơ còn phảng phất "hồng trần" quá, còn lưu luyến tình duyên tuổi trẻ quá. "Cao vút" đắm say đấy, rồi cũng có khi nhớ nhung"tương tư" người dưng. Có lẽ cô viết những bài thơ này khi bé Gia Khuê đã ngủ, "người dưng" cũng đã ngủ. Cô mơ màng một chút thực hư. Và thơ đã nên vần trong một không gian như thế!
Cô Kim Thanh xin khất vì chưa có bài mới khiến cho tôi thấy tiếc vì không được "thưởng lãm" thơ cô. Nhưng rồi, tiếng vọng vẫn như "thiên định" khi trong tâm trí tôi nhớ về một bài thơ cũ của cô mà tôi đã từng được đọc. Bài thơ ấy, cô viết:
"Ao làng
Canh khuya
Cò con gọi mẹ"
Nếu như chú Viễn Giao nghe tiếng ếch kêu đêm mà giật mình lay như ánh sao thì cô Kim Thanh lại đắng lòng nghe tiếng cò con gọi mẹ giữa ao làng khuya vắng. Cò con đâu biết, có lẽ ở một nơi nào đó, cò mẹ đang van nài... được "xáo nước trong" vì lo cho danh dự của cò con sau này. Hai thanh âm vọng rất xa nhau, không thể tìm được đến với nhau. Nó đông đọng thành nỗi hờn niềm tủi. Và bài ca dao về cò mẹ của các nghệ sĩ dân gian, bài haiku về cò con của cô Kim Thanh, phải chăng đã phần nào làm vơi đi ít nhiều sự tủi hờn vì tình mẫu tử chia ly ấy?
Còn nữa, còn nữa những tiếng vọng đầu tiên mà tôi có dịp được "nghe" trong thuở ban sơ chập chững dạo bước vào vườn thơ haiku của câu lạc bộ. Nhưng do khuôn khổ bài viết nên khó lòng kể hết... Chỉ đinh ninh một điều tự hứa với lòng, sẽ ghé thăm vườn thơ ấy thường xuyên và góp vào một vài bông hoa tiếng vọng cho khúc nhạc cuộc đời mãi mãi ngân xanh.
Sài thành, tháng 3 năm 2012
Trần Xuân Tiến
Mời vào xem trang web của CLB Thơ Hai kư Việt