Đó là một phiên toà không ồn ào, không tranh cãi, cũng không có sự phân bua... Anh nhìn về phía chị, cái nhìn cứa vào tim chị những vết cắt khó lành. Chị cúi đầu, lảng tránh. Phải cố gắng lắm vai chị mới không rung lên. Như thế để anh không biết rằng chị đang khóc.

   Vị thẩm phán hỏi anh chị bằng giọng lạnh lùng, vô cảm:

-  Anh chị có con không?

-  Thưa, không.

Chị nghe giọng anh có chút gì đó căm giận.

*      *      *

   Phiên toà kết thúc sớm. Chị cầm tờ giấy quyết định ly hôn đứng tần ngần ở bãi đậu xe. Bất giác, chị nghĩ đền một câu định nghĩa theo kiểu văn chương mà ngày xưa anh từng nói: "Có những cuộc chia ly dẫn điện. Có những cuộc chia ly không dẫn điện. Đó là sự điện ly". Anh ngang qua, gật đầu chào chị. Cái gật đầu xa lạ theo kiểu những người dưng vẫn thường chào nhau theo phép lịch sự. Rồi anh nổ máy xe lao vụt đi. Bóng anh mất hút trong bóng tối quá đậm của một chiều cuối đông...

   Chị cặm cụi đi về trong mơ màng hư ảo. Mưa mùa đông lạnh thấu tim gan, buốt giá đến tận xương tuỷ. "Ấm áp không phải là khi em ngồi bên đống lửa hay khi em mang thật nhiều những chiếc bao tay mà là khi có ai đó nắm lấy tay em và hỏi em có lạnh không" Chị cứ tưởng đó chỉ là những câu nói lãng mạn của một thầy giáo dạy văn. Giờ nghiệm lại chị mới thấy lời anh nói rất đúng. Không anh, sẽ chẳng còn ai lau khô cho chị lọn tóc ướt sau buổi dầm mưa. Anh bước đi ở một con đường khác.

   Chị tự dỗ mình và nhủ lòng: "Về thôi!".

   Vậy là chị đi, cứ đi. Như kẻ mộng du, chị khóc cười với những  kí ức ùa về không ngăn nổi...

   Chị quen anh trong một ngày phố mưa tầm tác. Đó là ngày chị chân ướt chân ráo đến thành phố này theo sự chỉ đạo của cấp trên để điều tra một vụ trọng án. Lơ ngơ thế nào chị lại đụng ngay phải xe anh. Nước mưa đọng nhèm trên mắt kính, anh cười, không bắt lỗi. Quen rồi yêu, nhanh như một cơn gió. Rồi gấp gáp cưới vì cái tuổi ngoài "băm" của chị không cho phép chần chừ.

   Bạn bè cùng cơ quan bảo chị "vớ" được... hoàng tử. Anh kém chị đúng một giáp tuổi. Nghĩa là khi chị bắt đầu biết yêu, anh mới chập chững vào mẫu giáo. Thi thoảng, có thơ đăng báo, anh lại dẫn chị đi đâu đó đổi món. Chị tưởng mình sẽ chết vì hạnh phúc. Hạnh phúc hơn khi chị biết tin trong cơ thể chị có một mầm sống đang tượng hình. Hôm ấy, anh xin nghỉ dạy, ghé chợ mua  bao nhiêu là đồ bổ để về bồi dưỡng cho chị.

   Một ngày áp thấp, mưa bay, gió lạnh. Anh vội vàng đến bệnh viện khi bài giảng của anh về tác phẩm "Mảnh trăng cuối rừng" còn đương dang dở. "Chiến tranh tàn khốc hơn những gì chúng ta tưởng" -  Anh chỉ kịp nói câu ấy cho học sinh trước lúc lao đi.

-  Em xin lỗi.

Chị nằm đó, thở khó nhọc trên giường bệnh trắng toát. Khuôn mặt xanh nhợt nhạt. Vành môi bong lên những lớp da khô khốc. Đôi mắt dại đi vì đau đớn. Anh ôm chị vào lòng, dỗ ngọt:

-  Ngốc ạ! Câu nói xin lỗi người ta không dùng để nói trước mặt người mình yêu đâu.

Chị nín lặng quay đi, khóc một mình.

Cũng đã lâu, kể từ lần trượt ngã định mệnh ấy, cứ mỗi lần vào nhà tắm, chị lại thấy sợ. Những ám ảnh cứ hiện về. Nhiều đêm, anh thủ thỉ bảo chị:

-  Sinh cho anh một thằng nhóc mắt híp giống em nhé!

Chị giận, ôm gối ra sofa nằm một mình. Anh cũng giận vì lần nào nói tới chuyện này chị cũng tìm cách lảng tránh. Khi thì chị lấy cớ là công việc đang tiến triển tốt, chị chưa muốn bận bịu chuyện con thơ. Khi thì chị bảo để thư thư đã, đợi chị thu xếp công việc ổn thoả rồi tính. Chung quy lại cũng tại công việc. Nhiều lúc nhìn chị mặc bộ quân phục cảnh sát với quân hàm thiếu tá, anh thấy sợ...

Rồi rốt cuộc, anh vẫn là người xuống nước trước:

-  Thôi nào! Vào trong phòng ngủ đi. Em tính nằm ngoài đó làm ngân hàng cho muỗi mở tài khoản hả?

Có hôm bắt gặp chị uống thuốc gì đó, anh gặng hỏi mãi chị mới giải thích là chị uống thuốc bổ để lấy sức chuẩn bị sinh cho anh một thằng nhóc thật kháu. Anh mừng khôn tả. Cuối cùng thì chị cũng chiều theo ý anh.

Chủ nhật. Tình cơ đi tìm tài liệu giảng dạy, thấy vỉ thuốc chị uống đã hết nằm cong queo trong hộc tủ, anh xách xe chạy qua chỗ anh bạn học thời cấp ba giờ đang là dược tá:

-   Ông lấy cho tôi mười vỉ thuốc bổ loại này.

Anh bạn cầm vỉ thuốc, cười cười:

-   Ông khéo đùa. Thế được mấy nhóc rồi mà phải... ngừa bằng loại này?

Anh tái mặt.

Đường về, gió quất vào mặt rát buốt.

Buổi tối, chị ngồi đối diện anh, câm lặng nhìn tay anh run run viết lá đơn ly hôn mà lý do là chị không làm tròn bổn phận của một người vợ. Chị đọc, rồi gắng gượng ký tên...

*      *     *

Mưa. Vẫn mưa. Đường trơn ướt. Chị dũng cảm bước ra khỏi giấc mơ của mình. Không còn anh nữa. Chỉ là mơ thôi. Giờ chị nhận ra tình yêu giống như chơi đàn dương cầm. Lúc đầu, người ta phải học thuộc lòng bản nhạc nhưng sau đó phải chơi bằng cả trái tim. Chị cũng đã hết lòng vì hạnh phúc gia đình nhưng anh không phải là người có thể hiểu được tất cả những nốt nhạc buồn chị viết. Có một sự thật mà chị không bao giờ đủ dũng cảm để nói ra...

*      *      *

"Ngày... tháng... năm...

... Chiến tranh đã đi qua nhưng chiến tranh vẫn còn chưa ngủ. Trong cơ thể em chiến tranh vẫn đang cuộn chảy - chất độc màu da cam - thứ chất độc có màu đẹp như màu của nắng... Con của chúng ta... Em vẫn thường vào thăm nó ở viện bảo tàng chững tích chiến tranh. Mã số của nó là..."

Anh ngồi bất động trước trang nhật ký chị viết riêng cho anh. Từ trong ý nghĩ, hình ảnh của những cánh rừng Tây Nguyên trơ trụi sau cuộc chiến hiện về. Có lần chị đã kể với anh về nó. Nơi ấy, chị đã từng làm giao liên cho chiến dịch Tây Nguyên lịch sử. "Anh xin lỗi!" Anh nói trong nghẹn ngào tiếng nấc...

Đèn cao áp vàng vọt trong mưa chẳng đủ để soi sáng điều gì, nhưng chị vẫn thấy ở phía cuối đường có ai đó cầm chiếc dù đã bật sẵn để... chờ chị. Hình như là... Và đích thực là...

Chị bật khóc. Chị quên mất cảm giác của sự hạnh phúc thì phải thể hiện như thế nào rồi.

NGUYỄN THỊ LÂM