ĐÃ TỪ LÂU RỒI NGƯỜI DÂN NÔNG THÔN, RƠM GẮN LIỀN VỚI CUỘC SỐNG ĐỜI THƯỜNG NƠI VÙNG QUÊ, RƠM THÂN THIỆN LÀ VẬT CHỨNG THEO DÒNG THỜI GIAN, ĐỒNG HÀNH CÙNG NGƯỜI DÂN VIỆT NAM ĐI SUỐT CHẶNG ĐƯỜNG LỊCH SỬ NƯỚC NHÀ.
RƠM - BẠN HIỀN CỦA NHÀ NÔNG
Như chúng ta đã biết tài nguyên thiên nhiên nước ta về cơ bản là thuận lợi để phát triển nền nông nghiệp nhiệt đới đa dạng. Việt nam có 54 dân tộc cùng chung sống gắn bó với nhau trong suốt quá trình xây dựng và bảo vệ đất nước. Kinh nghiệm trong thâm canh lúa nước có gần 80% dân số sống vùng nông thôn lao động làm việc trong lĩnh vực nông nghiệp, sản xuất cung cấp nguồn lương thực xuất khẩu và dự trữ to lớn tin cậy làm chỗ dựa vững chắc ổn định kinh tế trong nước.
Người dân vùng quê ngoài hai vụ chính còn có vụ lúa ăn nước trời khoảng tháng chạp là thu hoạch, sản lượng không cao nhưng bù lại có giá trị rất tinh tế giữ đủ hạt ăn trong những ngày đầu năm lấy may, lấy lộc, bắt nhịp cho một năm lao động sản xuất, lúa gặt rồi để lại rơm thơm làm nguồn thức ăn tươi xanh để đảm bảo đủ sức cày, kéo vào vụ tiếp theo. Khi phơi rơm chọn nơi phù hợp không gây cản trở hay làm ảnh hưởng đến người khác, chọn lứa rơm phơi đủ nắng, chọn nơi đất cao vun thành nọc rơm để dự trữ cho đàn gia súc và sinh hoạt thường ngày nhất là vào mùa mưa lũ ngập nghẹn lâu ngày.
Những ngày cuối Đông đầu Xuân trời nhập nhoạng tinh mơ mây khói sương là là đưa nhau về nơi cũ, nọc rơm ùn ụn bốc hơi sương ngan ngát thơm mùi rạ, con gà trống cất cánh vỗ cành cạch dõng cổ gáy một giọng dài rồi bay vèo xuống đống rơm rút lỡ dở cho bò, chíu chít gà mẹ dẫn đàn gà con bới bới làm rơm tìm hạt thóc sót trong đống rơm vụn, con trâu, con bò kéo một hồi còi hụ ụ...ụ... báo cho chủ nhà biết đến giờ ăn sáng, Cha tôi dậy sớm hoàn thành công việc hằng ngày Mẹ dùng rơm làm chất đốt nấu cơm, đun nước vừa xong, một ấm trà nóng để ngay trên bộ phản gõ đen bóng, Ông tôi ngồi xếp bằng hai chân trên bộ phản, Tôi còn nhỏ ngồi bên cạnh Cha. Tôi tò mò hỏi tại sao nhà mình nhiều nọc rơm hơn nhà chú năm ở bên ? Cha xoa xoa đầu; tại vì nhà mình nuôi bò nhiều và còn dùng rơm hỏng, vụn bỏ vào chuồng trại để lấy phân bón ruộng con ạ!
Lại đây Ông kể cho nghe! tiếng nói Ông chầm chậm, rõ ràng đối với nhà nông Rơm là thứ nguyên liệu quý sử dụng đúng thì rất có lợi, sử dụng phung phí thì rơm hoá thành rác, tuy nhiên rác rơm thì có lợi trong việc trồng cây. Ngoài ra rơm còn tham gia chiến đấu bảo vệ Tổ Quốc.
"RƠM - RA TRẬN"
Ngày xưa Tổ Tiên ta dùng rơm chống giặc ngoại xâm như: Hoàng Đế Quang Trung trong triều đại Tây Sơn, Rơm dùng làm dép cho đội quân thần tốc, bất ngờ và bí mật thực hiện theo kế sách Lại Bộ Thị Lang Ngô Thì Nhậm dưới sự chỉ huy Đại Tư Mã Ngô Văn Sở tham mưu cho Hoàng Đế Quang Trung cho đội quân cảm tử khiêng 20 tấn lá chắn bện bằng rơm dấp nước tiến lên phía trước chống đỡ hoả công, mũi tên giặc nhà Thanh, Quang Trung mặc áo Hoàng Bào cưỡi voi, dẫn đầu đàn voi chiến gần trăm con đánh đuổi và diệt gần 30 vạn quân Thanh, Rơm góp phần làm nên đại thắng Ngọc Hồi - Đống Đa vào ngày mùng 5 tết Kỷ Dậu (1789) là móc son chói lọi trong lịch sử đấu tranh giữ nước của dân tộc.
Rơm tẩm với ớt xông khói đánh vào đồn giặc trong kháng chiến đánh đuổi thực dân Pháp, rồi đến các nghĩa sĩ Cần Giuộc ở Nam Bộ đã dùng Rơm làm vũ khí tấn công vào đồn giặc như cụ Đồ Chiểu đã ghi lại công trạng oanh liệt ấy qua bài "Văn Tế Nghĩa Sĩ Cần Giuộc" có câu "Hoả mai đánh bằng Rơm con cúi, cũng đốt xong nhà dạy đạo kia" con cúi làm bằng rơm bện chặt thành cuộn dài bó như bánh tét dùng mồi lửa, giữ lửa làm ngòi châm súng (Hoả mai) đánh phá đồn bót giặc, Rơm góp phần dựng lên hình ảnh bức tượng đài nghệ thuật bất tử của người nông dân nghĩa sĩ Cần Giuộc chống giặc xâm lăng.
Gần đây trong thời kỳ chống Mỹ cứu nước Rơm, Nọc Rơm là nơi cất giữ lương thực, che dấu hầm bí mật, un khói làm ám hiệu, trong chiến dịch mùa xuân (1975) Ất Mão có những cánh quân ở miền Tây Nam Bộ đã dùng cây, lá, Rơm lót đường lầy khỏi bị lún, cho xe ta băng qua thần tốc tiến về Sài Gòn Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước Nam Bắc một nhà. Rơm sử dụng và xây dựng nhiều việc trong cộng đồng.
RƠM - TRONG VĂN HOÁ ĐỜI SỐNG SINH HOẠT DÂN GIAN
Trong truyền thuyết dân gian câu chuyện Ông Bà Táo, Rơm đã góp phần vào đời sống tâm linh đống Rơm cháy trọi làm nên tính truyền thuyết chung tình ăn sâu vào văn hoá dân gian Việt Nam, vào ngày 23 tháng chạp hằng năm trong lễ cúng lúc nào cũng có quần áo mới của Ông Bà Táo để mặc đi thang mây về báo công chầu Ngọc Hoàng.
Trong đời sống sinh hoạt thường ngày chuyện tình giữa nam và nữ yêu đương, thương thầm nhớ trộm ông cha ta cũng dùng rơm để ví dụ: " lửa gần rơm lâu ngày cũng bén" Chuyện đúc kết lâu đời để ngẫm suy tự giữ mình.
Người xưa cất nhà ở cũng dùng Rơm ngào với đất dùng chân đạp cho thật dẻo rồi trét trần nhà, tường nhà ở mùa nắng thì mát, mùa mưa thì ấm và dùng trét bịch đựng lúa giữ nhiệt độ khỏi bị ẩm, còn dùng cho vào hộc đan bằng tre dùng chân đạp chặt để làm luỹ giữ thành ngăn nước, đơn giản nhất người làm ruộng dùng một lọn Rơm nhét kín lù nước để dẫn nước vào xứ đồng khác, hay dùng lót ổ gà. Rơm còn dùng trong việc mai táng Rơm làm đuốc, ém rơm vào quan tài mang theo Rơm cùng đi vào cõi vĩnh hằng. Rơm dùng làm ổ rơm chống lại cái rét khó chịu ở Miền Bắc sưởi ấm lòng người lúc Đông sang, Rơm làm mũ rơm để phòng mẻ, đạn lạc, đi học đường dài. Rơm cùng hàng hoá đi các nước trong việc dùng lót cách đệm cho những chuyến hàng dễ vỡ chở đi xa.
Ngày xưa người nông thôn dùng Rơm ủ để lấy thực phẩm nhiều dinh dưỡng đó là Nấm Rơm tự nhiên, dùng đúc bánh xèo hay nấu canh nêm ít muối hột khi gần chín nêm lá gừng bẻ vài trái ớt siêm kèm theo cho ta bát canh nấm rơm thơm phức ăn vào thấy ngọt ngon âm ấm lòng lúc mưa Đông. Đốt rơm nướng cá lóc dùng lá chuối cuốn chặt con cá nướng đến khi lá chuối cháy thịt cá chín ngọt, thơm dai xé chấm với muối ớt siêm thưởng thức văn hóa ẩm thực đồng quê, dùng Rơm lùi trứng vịt cho ta mùi vị thơm bánh tro, dùng nướng bánh đa vừng lên màu vàng tươi bẻ một miếng nhai hương vị khó quên, dùng lùi củ Sắn cháy vỏ ngoài, sém vỏ lụa, vừa bóc vỏ, vừa ăn vừa thổi cho ta hương vị dân dã mà sang trọng.
Dùng Rơm đắp sa bàn trang trí hình nghệ thuật, Rơm làm người bù nhìn mặc áo bòng bong đội mũ hiệp sĩ hai tay dan rộng nắm giáo dài bao đồng giữ ruộng lúa chín đuổi chim, xua chuột bảo đảm sản lượng cho nhà Nông, còn nhiều cách sử dụng Rơm trong sinh hoạt thường ngày chưa nói hết.
Thời gian là phương thuốc trải nghiệm đem lại hiệu quả cao, nhà Nông hưởng được nhiều phương pháp nghiên cứu tiến bộ của các nhà khoa học trong nước , như việc làm Nấm Rơm lúc Nông nhàn đã có rất nhiều hộ khá lên từ việc làm này, và cả việc nuôi con ăn học thành tài, nhiều ngôi nhà tường xây ngói đỏ thay thế cho những ngôi nhà tranh vách đất. Rơm góp phần vào chương trình xoá đói giảm nghèo. Các nhà khoa học cần quan tâm hơn nữa để giúp nhà Nông chế biến làm ra sản phẩm VD như túi xách bằng giấy rơm tiện dụng dễ xài trong sinh hoạt hằng ngày nhằm từng bước phát triển nông thôn mới và góp phần vào việc làm xanh, sạch, đẹp thân thiện với môi trường thiên nhiên đem lại sự trong lành cho mọi người cùng hưởng. Tuy nhiên còn một số bà con chưa ý thức, làm phiền đến người khác, như chiếm dụng lòng, lề đường làm sân phơi lúa, phơi Rơm gây khó khăn cho việc đi lại cản trở giao thông.
Cũng như thường lệ đến ngày 23 tháng chạp. Nghe tiếng kẻng! Nhân dân trong thôn ra quân rầm rộ dọn vệ sinh, tu sửa đường xá, xong việc làng đảm việc nhà như rong tre, quét lá khô, nhặt từng sợi rơm đã ngã màu gom lại đốt. Những vòm khói rơm lan tỏa ra từng mái nhà, tàng cây, chùm lên Cổng Làng Văn Hóa mang sắc thái hồn quê xưa, làn khói rơm lãng đãng đưa tôi về miền tuổi thơ đáng nhớ đã cùng chúng bạn ngồi dựa lưng dưới nọc rơm vui đùa, có lúc ngủ gật quên lùa bò bị cha mẹ cho roi cho vọt, khói rơm làm cay cay mắt khi nhớ về thời cắp sách đi qua mấy quãng đồng đang vào vụ thu hoạch bốc lên mùi hương lúa chín, thơm rơm, thơm rạ ngây ngất lòng, nó gợi lại chút hương đồng cỏ nội, như vừa rơi một thứ gì quý giá, làm xao động chỗ sâu kín ở tâm hồn, mà cha, mẹ nuôi con lớn khôn qua từng mùa lúa chín rơm thơm.
QUANG BÌNH
Phú Diễn Ngoài - Hoà Đồng - Tây Hoà - Phú Yên
Số ĐT: 01669898679
